Het gelaagde brein: Reflectie en discipline bij het werken aan verandering

Samenvatting

Het boek is bedoeld voor mensen die overwegen om professionele hulp te zoeken vanwege relatieproblemen, psychische problemen, burn-out, verslavende gewoontes of niet-medisch te verhelpen complicaties van een chronische of invaliderende ziekte. Een zelfhulpboek. Maar dan wel met de titel: het gelaagde brein. Zijn we inderdaad al zo ver in onze kennis van het brein dat we breingebaseerde stappenplannen kunnen ontwikkelen om van psychische problemen af te komen? Het brein komt in feite maar kort aan bod. Het begrip gelaagdheid verwijst naar de 'Triune Brain'-theorie van Paul MacLean: het reptielencomplex (niet alleen de hersenstam, zoals Appelo schrijft, maar ook het diëncefalon), het limbisch systeem en de neocortex. Het idee is dat het brein gericht is op het ontwikkelen van reflexmatig gedrag (uitgevoerd door de onderste twee lagen) om er zo voor te zorgen dat de neocortex tijd vrij houdt voor het maken van 'verhalen', interpretaties. Hoewel het idee van de Triune Brain wel populair is geworden, speelt het in de neurowetenschappen geen belangrijke rol (en wordt het niet genoemd in het hierboven beschreven boek van Linden, dat in wezen over hetzelfde thema gaat). Dat neemt niet weg dat gedrag aangeleerd wordt en vaak ook moeilijk af te leren is. Een systematisch stappenplan om geautomatiseerd gedrag dat ongewenste bijeffecten heeft te doorbreken, kan best behulpzaam zijn. Het stappenplan zelf is echter niet gebaseerd op onze inzichten in het functioneren van de hersenen.