Self-imagining enhances recognition memory in memory-impaired individuals with neurological damage

Samenvatting

Als Tante Hoest Kraakt Onze Vloer: het acroniem ATHKOV wordt als ezelsbruggetje gebruikt bij geheugentrainingen om de verschillende geheugenstrategieën te onthouden: de hoofdletters staan respectievelijk voor Aandacht, Tijd, Herhaling, Knopen, Ordenen en Vooruit- en terugkijken. Als het aan de auteurs van dit artikel ligt kan er een strategie aan toegevoegd worden: zelfverbeelding. Hiermee bedoelen de auteurs het zich voorstellen van een gebeurtenis vanuit een realistisch, persoonlijk perspectief. Bij deze vorm van zelfverbeelding spelen een aantal cognitieve processen een rol die effectief zijn gebleken als geheugenstrategie. Denk dan aan processen als visuele verbeelding, gedetailleerde semantische verwerking en emotionele verwerking. Al deze strategieën zitten – al is het vaak indirect – al verstopt in ATHKOV. Het nieuwe element schuilt in het actief inschakelen van het zelf: opslagstrategieën die een beroep doen op het zelf zijn tamelijk succesvol gebleken. Dit staat bekend als het self-reference-effect. De auteurs veronderstellen dat als informatie voor het zelf relevant is, die informatie niet alleen beter opgeslagen wordt, maar dat die informatie ook beter opgehaald kan worden uit het geheugen, ook bij mensen met geheugendefecten. Om deze stelling te toetsen vergeleken ze prestaties van veertien mensen met hersenletsel en veertien controles op een taak waarbij ze zinnen die ze eerder gelezen hadden, moesten onthouden. Dit werd getoetst met een herkenningstaak. De zinnen werden gepresenteerd in zes verschillende condities. In de eerste conditie werden de zinnen gepresenteerd met de opdracht om aan te geven of de zin uit meer dan twaalf lettergrepen bestond. In de tweede conditie werd de zin gepresenteerd in een verhaal en moesten ze de vraag beantwoorden of de zin al dan niet in het verhaaltje paste. In de derde conditie kregen ze de instructie om zich voor te stellen met zo veel mogelijk details dat ze zelf op de plek waren die door de zin werd gesuggereerd. Ten slotte werden er in iedere conditie evenveel neutrale als emotionele zinnen gebruikt. Ze vonden het verwachte effect: de zelfverbeeldingsconditie leverde zowel bij de controles als bij de patiënten het beste resultaat op, beter dan het resultaat van semantisch opslaan en het resultaat van het morfologisch opslaan. Of een zin emotioneel geladen was, maakte alleen in de eerste conditie verschil bij de experimentele groep. Bij de controles maakte het niet uit. Een opmerkelijke bevinding was verder dat de strategie van zelfverbeelding meer effect had bij de patiënten met een slechtere geheugenfunctie: bij de semantische strategie zagen ze het omgekeerde effect. Daar profiteerden de patiënten met een betere geheugenfunctie juist meer van. Conclusie van de auteurs: het betrekken van een eigen perspectief (vanuit jezelf als deelnemer) bij de verbeelding van gebeurtenissen maakt gebruik van specifieke opslag- en ophaalmechanismen die mogelijk gelokaliseerd zijn in gebieden (zoals de mediale prefrontale cortex en de precuneus) die niet beschadigd zijn bij veel patiënten met geheugenstoornissen. Er is natuurlijk nog veel meer onderzoek nodig, maar als deze strategie uiteindelijk wordt opgenomen in ons bekende rijtje wordt die zin alleen maar geloofwaardiger: Als Tante Zwaar Hoest, Kraakt Onze Vloer.