Traumatic brain injury: Rehabilitation for everyday adaptive living (2nd edition)

Traumatic brain injury van Jennie Ponsford, Sue Sloan en Pamela Snow is een tweede editie van het in 1995 voor het eerst verschenen werk. Het boek is expliciet bedoeld voor klinisch gebruik, bestemd voor hulpverleners die in hun klinische praktijk te maken hebben met vooral volwassen patiënten met ernstiger THL. Alle hoofdstukken zijn door de drie bovengenoemde auteurs (in wisselende combinaties) geschreven, wat te merken is aan de consistente opbouw van het boek en de consequente invulling van de hoofdstukken. In de eerste versie introduceerden Ponsford e.a. de REAL-approach. Dit staat voor 'Rehabilitation for Everyday Adaptive Living' en behelst een brede, het gehele hersteltraject omvattende revalidatiebenadering die gericht is op het optimaliseren van het functioneren van de patiënt op participatieniveau, dus in de context van diens familie en de gemeenschap. In de tweede editie is deze benadering verder uitgewerkt en nog meer geïntegreerd met de rest van het boek. Verder heeft er een aanzienlijke update plaatsgevonden van kennis op het gebied van THL, en dan met name van interventiestrategieën voor de cognitieve, emotionele en gedragsmatige restverschijnselen. In het voorwoord schrijven de auteurs dat ze ook meer aandacht hebben besteed aan mild traumatisch hersenletsel. Dit is echter maar zeer beperkt het geval; weliswaar zijn in enkele hoofdstukken een paar zinnen en soms een paragraaf opgenomen over dit onderwerp, maar de hoofdmoot van het boek heeft toch betrekking op de ernstiger letsels. Wat dat betreft is het dan ook een zeer volledig boek, met een hoge informatiedichtheid, die niet ten koste gaat van de leesbaarheid. Het boek bestaat uit tien hoofdstukken en kent, in grote lijnen, een opbouw van acuut naar chronisch. In ieder hoofdstuk wordt relevante informatie over de stand van zaken gepresenteerd, waarbij Ponsford e.a.. telkens heel knap en consequent hun REAL-approach weten te verweven met de thematiek en deze aanpak telkenmale verhelderend illustreren met casuïstiek. De lezer krijgt steeds concrete en praktische handvatten aangereikt voor de omgang met de betreffende problematiek. Hoofdstuk 1 presenteert de stand van zaken met betrekking tot kennis over ongevalsmechanismen, herstel en directe gevolgen van THL. Ook wordt hierin het fundament gelegd voor de REAL-approach. Hoofdstuk 2 beschrijft diagnostiek en management van bewustzijnsstoornissen, dus de acute fase. Blokken kennis worden hierin afgewisseld met adviezen voor hoe je als hulpverlener de familie van een patiënt in een comateuze of laagbewuste toestand kunt ondersteunen, of voor hoe men om kan gaan met een patiënt die nog in PTA verkeert. Hoofdstuk 3 gaat over, met name, neuropsychologische diagnostiek van de gevolgen van THL op stoornis-, activiteiten- en participatieniveau, waarbij Ponsford de voorspellende waarde van cognitieve tests voor functioneren in het dagelijks leven relativeert, gevolgd door hoofdstuk 4 dat over het omgaan met de cognitieve gevolgen van THL handelt. In hoofdstuk 5 wordt aandacht besteed aan diagnostiek en behandeling van stoornissen in communicatie en sociale competentie, waaronder ook stoornissen in sociale cognitie vallen, en dit heeft enige conceptuele overlap met hoofdstuk 6 dat over de diagnostiek en management van gedragsproblemen gaat. Hoofdstuk 7 betreft de terugkeer naar de samenleving, met veel aandacht voor vaardigheden om in het dagelijks leven te kunnen functioneren, huisvesting, werk- of studiehervatting, vrijetijdsbesteding, mobiliteit en vriendschappen. In hoofdstuk 8 wordt beschreven hoe om te gaan met de impact van het hersenletsel op de psychologische aanpassing en intieme relaties, en hoofdstuk 9 gaat over hoe je als hulpverlener met de familie van hersenletselpatiënten aan het werk kunt. In feite propageert Ponsford een actieve, soms ook directieve houding van de neuropsycholoog of hulpverlener, die weliswaar goed rekening moet houden met de herstelfase en behoeften van de patiënt, maar die ook nauw betrokken blijft bij de patiënt en diens familie gedurende het herstelproces, alert is op signalen dat er hulp nodig is en dit dan ook daadwerkelijk aanbiedt. Tot slot wordt er in hoofdstuk 10 nog aandacht besteed aan THL bij kinderen en adolescenten. Hoe summier ook, ook voor dit hoofdstuk geldt dat het veel relevante informatie verschaft, met wederom een hoop bruikbare adviezen voor de praktijk. Al met al is dit boek beslist een aanrader, voor iedereen die waar ook maar in de zorgketen met patiënten met THL te maken heeft of kan krijgen.