Beyond brain games: Refining cognitive remediation for functional recovery in severe mental illness

Samenvatting

Mensen met ernstige psychische aandoeningen, zoals schizofrenie, ervaren vaak problemen in cognitieve functies zoals geheugen, concentratie en planning, die hun dagelijks leven en zelfstandigheid kunnen beïnvloeden. In haar proefschrift is Poppe diep in deze problematiek gedoken en heeft onderzocht op welke manier cognitieve beperkingen het leven beïnvloeden en hoe we ze kunnen behandelen om de weg naar een meer zelfstandig leven te vergemakkelijken. Het proefschrift begint met een fundamentele vraag: hoe beïnvloeden cognitieve problemen autonomie in het dagelijks leven? Voor het beantwoorden van die vraag heeft Poppe in een grootschalig onderzoek 1.119 deelnemers met een niet-affectieve psychose in Nederland en België zes jaar lang gevolgd. Met behulp van geavanceerde statistische modellen (namelijk Markov-chainmodellen) analyseerde zij welke factoren van invloed zijn op woontransities, zoals de overgang van een beschermde woonvorm naar een onafhankelijke woonsituatie. Zij vond dat betere cognitieve functies, samen met een jongere leeftijd, vrouwelijk geslacht en een milder verloop van de positieve symptomen, significant geassocieerd zijn met een verhoogde kans op een succesvolle overstap naar zelfstandig wonen. Deze bevinding onderstreept het belang van effectieve cognitieve remediatietherapie als een sleutel tot meer autonomie. Poppes proefschrift gaat vervolgens over tot de kern van de behandelvraag: wat maakt cognitieve remediatietherapie effectief? Ter beantwoording heeft zij een meta-analyse uitgevoerd over 86 gerandomiseerde gecontroleerde studies. De conclusie is helder: het simpelweg uitvoeren van cognitieve oefeningen is niet voldoende. De studie toont aan dat cognitieve remediatietherapie, in vergelijking met ‘treatment as usual’, superieur is in het verbeteren van het dagelijks functioneren, mits het vier kernelementen bevat: cognitieve oefeningen, de begeleiding van een getrainde therapeut, het aanleren van strategieën en generalisatie (het toepassen van geleerde vaardigheden in het dagelijks leven). De cruciale rol van de therapeut, die de patiënt helpt bij het vertalen van theorie naar concrete acties, komt hierbij sterk naar voren.