De validiteit van prestatievaliditeitstests bij patiënten met young onset alzheimerdementie – een kritische beschouwing

Samenvatting

In dit opiniestuk bespreken we twee casussen van patiënten met alzheimerdementie op jonge leeftijd, bij wie het testonderzoek niet valide werd geacht door afwijkende prestatievaliditeit op het neuropsychologisch onderzoek. Uiteindelijk werd bij beiden pas vijf jaar na het debuut van de cognitieve klachten de diagnose alzheimerdementie gesteld. Late en foutieve diagnoses zijn vaak het gevolg van de ‘atypische’ presentaties van alzheimerdementie op jonge leeftijd. Omdat er bij deze patiënten een discrepantie kan bestaan tussen de ernst van de cognitieve stoornissen en ogenschijnlijk goed routinematig (i)ADL-functioneren, worden prestatievaliditeitstests regelmatig ingezet bij het neuropsychologisch onderzoek. Hierbij bestaat een grotere kans op een type 1-fout, oftewel testresultaten als invalide beschouwen terwijl afwijkende prestatievaliditeit een marker is van pathologie in plaats van een indicator van suboptimaal presteren. Wat had er in deze diagnostische processen anders gekund zodat de diagnose alzheimerdementie eerder gesteld had kunnen worden? We bespreken in dit artikel rode vlaggen die kunnen wijzen op alzheimerdementie en andere vormen van dementie op jonge leeftijd en geven aanbevelingen voor de klinische praktijk op basis van onze eigen ervaringen met deze doelgroep.