Reservemechanismes en cognitief (dis)functioneren bij normale en pathologische veroudering

Samenvatting

Ouder worden gaat gepaard met veranderingen in cognitieve functies, variërend van normale, bij de leeftijd passende veranderingen tot pathologische veroudering (bijvoorbeeld door een hersenziekte als de ziekte van Alzheimer). De ernst waarin cognitieve functies zijn aangedaan verschilt echter aanzienlijk van persoon tot persoon. Zo kan dezelfde hoeveelheid hersenschade bij de een resulteren in ernstige geheugenstoornissen, terwijl dit bij een ander nauwelijks zorgt voor geheugenklachten. Mensen zijn dus niet even gevoelig voor de gevolgen van hersenschade, maar hoe kunnen we dit verklaren? In de literatuur worden hiervoor drie theoretische concepten aangehaald, namelijk: 1) cognitieve reserve, 2) breinreserve en 3) het behoud van hersengezondheid (ook wel brain maintenance genoemd).

In dit artikel zullen wij in het kader van normale en pathologische veroudering deze concepten en hun unieke bijdrage aan cognitief (dis)functioneren toelichten. Ook zullen wij deze concepten relateren aan de neuropsychologische praktijk, met een specifieke focus op de invloed van opleidingsniveau.