EMDR bij dementie: Een review van de literatuur

Samenvatting

De prevalentie van (subklinische) posttraumatische stresssymptomen (PTSS) bij ouderen is hoog. In de Multidisciplinaire richtlijn Angststoornissen (Balkom e.a., 2013) staat beschreven dat Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR-)behandeling aantoonbaar effectief is bij PTSS. De vraag is of dit ook geldt bij mensen met dementie. Het doel van deze review is dan ook om een overzicht te krijgen van psychologische interventiestudies bij (subklinische) PTSS-symptomen bij mensen met dementie, en meer specifiek de interventie EMDR bij (subklinische) PTSS en neuropsychiatrische symptomen ('behavioral and psychological symptoms of dementia' (BPSD)). Verder wordt onderzocht of de toepassing van EMDR bij volwassen patiënten met een verstandelijke beperking aanbevelingen oplevert voor aanpassingen van het EMDR-protocol om de interventie beter te laten aansluiten bij de cognitieve beperkingen die kenmerkend zijn voor patiënten met dementie.

Literatuuronderzoek resulteert in dertien fulltext artikelen, grotendeels casereports. De resultaten die worden gerapporteerd zijn: exposure, gecombineerd met een selectieve serotonine-heropnameremmer (Engels: Selective Serotonin Reuptake Inhibitor, SSRI), resulteert in een afname van PTSS en stemmingsklachten bij een man met PTSS-klachten en dementie. EMDR bij mensen met dementie resulteert in een afname van traumagerelateerde spanningsklachten en vermijding, ook na maandenlange follow-up. Een specifieke toepassing, 'on the spot' EMDR, resulteert in een stabiele afname van BPSD-klachten bij mensen met vergevorderde dementie. Tot slot worden bij volwassenen met een diagnose verstandelijke beperking aanpassingen van EMDR met succes toegepast, waaronder de 'Story Telling'-variant. Dit is mogelijk een relevante toepassing voor mensen met een (beginnende) dementie.

De eerste resultaten zijn voorzichtig hoopgevend. Meer systematisch onderzoek, bijvoorbeeld in de vorm van een Randomized Controlled/Clinical Trial (RCT) naar de mogelijke toepassingen van EMDR bij patiënten met dementie, is dan ook dringend gewenst.