Wernickes afasiepatiënten

Samenvatting

Wat is er klassieker in de neuropsychologie dan Wernickes schema voor de lokalisatie van taalcentra in de hersenen uit 1874? Wernickes schema laat zien dat er zenuwbanen lopen van subcorticale kernen naar een centrum voor auditieve woordherkenning in de temporaalkwab en vandaar naar een centrum voor het uitspreken van woorden in de frontaalkwab. Volgens dit model kunnen er meerdere vormen van afasie zijn: afasie ten gevolge van een uitval van een van de centra of ten gevolge van een beschadiging van de verbindingsbaan tussen de twee centra. Tegelijkertijd stelde Wernicke dat er naast de afasie die Paul Broca beschreef, andere vormen waren. De eerste wordt gekenmerkt door een min of meer intacte spraak en een ernstige taalbegripstoornis, later de afasie van Wernicke genoemd. De tweede wordt veroorzaakt door een laesie van de verbinding tussen het woordherkenningscentrum en het spraakcentrum: spreken en begrijpen zijn intact, maar nazeggen lukt niet. Wernicke noemde dit geleidingsafasie, ook wel conductieafasie genoemd. Over Wernickes model is veel geschreven, maar wat weten we eigenlijk van de patiënten van Wernicke en hoe eenduidig waren die 'afasiesyndromen' die hij heeft beschreven? Als je naar zijn casusbeschrijvingen kijkt, kun je je afvragen hoe hij ooit van die patiënten naar zijn model heeft kunnen komen. Maar alvorens daar wat voorbeelden van te geven eerst kort iets over Wernicke zelf.