Vermoeidheid bij autismespectrumproblematiek: De rol van slaap en prikkelgevoeligheid

Samenvatting

In deze casusbeschrijving wordt het belang van goede slaap beschreven bij een jonge man met een stoornis in het autistisch spectrum die door vermoeidheid en concentratieproblemen meerdere mbo-opleidingen moest stoppen. Bij personen met een autismespectrumstoornis (ASS) zien we meer problemen met in- en doorslapen (insomnie) en meer circadiane ritmestoornissen dan onder de algemene bevolking. Beide slaapstoornissen zijn effectief te behandelen.

De casus illustreert dat het bij mensen met een stoornis in het autistisch spectrum met slaap- en vermoeidheidsklachten belangrijk is om onderscheid te maken tussen verstoorde slaap en vermoeidheid. Vermoeidheid kan ontstaan zowel vanuit overprikkeling of slecht slapen als een combinatie zijn van beide. Het is dan ook belangrijk om beide punten in ogenschouw te nemen. Wat betreft de prikkelverwerking zijn voldoende rustmomenten overdag en het tot rust komen voor bedtijd door middel van het afbouwen van de dag van groot belang. Dit bereik je onder andere door het verminderen van prikkels anderhalf uur voor bedtijd. Valkuilen hierbij zijn bij jongvolwassenen dwangmatig gedrag, zoals gamen. Wat betreft het verbeteren van de slaapproblemen is het verder van belang om de tijd in bed te beperken tot de benodigde individuele slaapbehoefte.

In de praktijk blijkt dat personen met ASS goed in staat zijn om de gedragsmatige adviezen om slaapkwaliteit te bevorderen toe te passen. Zij ondervinden er veel steun aan. Het merendeel van de adviezen (rust, reinheid en regelmaat) creëert een mate van voorspelbaarheid en hierdoor rust in de dag. Na behandeling van de slaapstoornissen neemt de vermoeidheid af waardoor symptomen van autisme (onder andere prikkelgevoeligheid) beter gehanteerd kunnen worden. Ook nemen concentratieproblemen af waardoor het algehele functioneren verbetert.