Stroke and body ownership

Samenvatting

Dit proefschrift van Haike van Stralen begint met de vraag van een verbaasde Oliver Sacks aan een van zijn patiënten: 'Don't you know your own leg?' Het onderwerp in deze dissertatie is het lichaamsbewustzijn en de stoornissen die daarin kunnen optreden bijvoorbeeld ten gevolge van hersenletsel of psychiatrische stoornissen. Aan de hand van twee casussen beschrijft Haike in het begin van haar proefschrift welke gevolgen het hersenletsel had op het lichaamsbewustzijn. De eerste patiënte heeft een beroerte doorgemaakt in de rechterhemisfeer. Bij de tweede patiënt was er langer geleden een tumor verwijderd in de rechter temporale-pariëtale gebieden. Beide patiënten werden onderzocht met de zogenaamde 'rubberen-hand-illusie'. Hierbij werd tegelijkertijd over een namaakrubberen hand en over de eigen hand gestreeld. Het bleek dat beide patiënten zeer gevoelig waren voor deze illusie en dat ze dachten dat de aanraking plaats had op de rubberen hand in plaats van op de eigen hand. Beide patiënten leken, aldus Haike, een vreemd voorwerp als onderdeel van het eigen lichaam te beschouwen. Ook bleken ze veel sterker gericht op (alleen) visuele input in plaats van op andere zintuiglijke input. De auteur laat ook zien dat 'aangename aanraking' een positieve invloed heeft op het verminderen van de lichaamsbewustzijnsstoornis. Dit is een kwalitatief andere vorm van aanraking dan de gewone aanraking. Het betreft namelijk een lichte, zachte aanraking met een snelheid van één tot tien centimeter per seconde en wordt verwerkt door een ander systeem in het centrale zenuwstelsel dan de gewone aanraking. Zo leidt 'aangename (zelf)aanraking' tot een positief gevoel over de eigen arm bij een patiënt met somatoparafrenie (de waan dat de eigen arm van iemand anders is). Er werden verschillen aangetoond bij gezonde proefpersonen op de rubberen-hand-illusie tussen normale versus aangename aanraking. Men had meer de neiging om de vreemde hand te accepteren in het lichaamsbeeld als de aanraking aangenaam was. De aangename aanraking heeft dus een positieve therapeutische potentie. In de tweede helft van haar proefschrift werd tot slot nog een neuro-imaging onderzoek uitgevoerd.