Uitreiking van de Betto Deelmanprijs aan Luciano Fasotti

Samenvatting

Op 19 mei 2017 werd in De Vereeniging in Nijmegen de Betto Deelmanprijs uitgereikt aan Luciano Fasotti. Het werd een feestelijke middag waarbij ongeveer negentig vrienden, bekenden en collega's de huldiging van Luciano bijwoonden. Zoals gebruikelijk werd de bijeenkomst geopend met een lezing door een expert, uitgekozen door de prijswinnaar. Professor Ian Robertson uit Dublin, Ierland, vertelde over een paar raadsels waar we gedurende de lezing over mochten nadenken en die aan het eind ook netjes werden opgelost. Het verhaal ging in feite over zijn eigen onderzoekstraject, dat aanvankelijk over aandacht leek te gaan, maar zoals hij achteraf concludeerde, vooral over stress en noradrenaline bleek te gaan. Het begon, lang geleden, met de SART, de Sustained Attention to Response Test. De SART is een bruikbare test, nog makkelijker dan de Stroop, met een voorspellende waarde voor het maken van vergissingen door concentratieverlies in het dagelijks leven, een test waarvan ik me afvraag hoeveel die in Nederland wordt gebruikt. Bij de SART krijgt iemand cijfers te zien en hij moet bij elk cijfer op een knop drukken, maar niet als er een 3 verschijnt. Er ontstaat routine en het onderdrukken van die automatische reactie kan dan vergeten worden. Robertson besprak allerlei onderzoeken die lieten zien dat goed presteren te maken heeft met optimale spanning, de Yerkes-Dodson-wet, en dat die optimale prestatie te maken heeft met het niveau van noradrenaline, die gemeten kan worden door de grootte van de pupil te meten. Bij de 'sweet spot' is de aandacht optimaal en de prestatie ook. Bij te veel of te weinig noradrenaline daalt de aandacht en dat blijkt ook meetbaar via de activiteit in de rechterfrontaalkwab. De productie van noradrenaline is gekoppeld aan 'novelty': er gebeurt iets opvallends. Robertson extrapoleerde dit naar het dagelijks leven: het is belangrijk dat er uitdaging is in het leven, maar dan wel een mate van uitdaging die past bij de persoon. Hij vindt ook dat het leven gekenmerkt wordt door onverwachte gebeurtenissen, niet altijd even fijn, maar wel belangrijk om goed te blijven functioneren. Ook als mensen ouder worden, is het belangrijk om niet in de veilige stoel te gaan zitten, maar op zoek te gaan naar uitdagingen. Anders gezegd, een beetje stress en tegenslag in de tweede levensfase maakt je uiteindelijk cognitief fitter en weerbaarder. En dat leidde tot de oplossing van het raadsel waarom een kreeft telkens zijn schild afgooit en een nieuwe jas laat groeien. Zo is het leven: na een tijd is het nodig om de jas uit te doen, een pijnlijk proces, maar nodig om door te groeien. De wijze les, op een luchtige wijze gebracht, werd door het publiek gewaardeerd.